ปวดเข่า

  เข่าลั่น" เสียงเตือนจากร่างกาย... แค่ข้อขยับ หรือสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบหาหมอ? “หมอครับ เวลาผมลุกนั่งหรือเดินขึ้นบันได เข่ามันชอบมีเสียง กึกกัก หรือบางทีก็ดัง ป๊อป ออกมาเลย แบบนี้เข่าผมกำลังพังหรือเปล่า?” คำถามนี้เป็นหนึ่งในคำถามที่ผมเจอบ่อยที่สุดในห้องตรวจเลยครับ หลายคนกังวลจนไม่กล้าออกกำลังกาย บางคนถึงขั้นเครียดว่าตัวเองเป็นข้อเข่าเสื่อมตั้งแต่อายุยังน้อย วันนี้ผมจะมาไขข้อข้องใจเรื่อง "เสียงในเข่า" ให้ฟังแบบเข้าใจง่ายที่สุดครับ ทำไมเข่าถึงมีเสียง? (ความจริงที่คุณอาจไม่เคยรู้) ในข้อเข่าของเราไม่ได้มีแค่กระดูกครับ แต่มีทั้งน้ำหล่อเลี้ยงข้อ เส้นเอ็น และหมอนรองกระดูก ซึ่งล้วนแต่เป็นที่มาของเสียงได้ทั้งนั้น เสียงแบบไหนที่ "ไม่อันตราย" (Normal Clicking)  ส่วนใหญ่เสียงที่ดังแบบไม่มีอาการเจ็บ มักเกิดจากปรากฏการณ์ทางธรรมชาติในร่างกายครับ เช่น: ฟองอากาศแตก:  ในน้ำหล่อเลี้ยงข้อเข่าจะมีก๊าซละลายอยู่ เมื่อเราพับเข่าหรือยืดเข่า ความดันในข้อจะเปลี่ยนไปทำให้ฟองอากาศเล็กๆ เหล่านี้แตกตัวจนเกิดเสียง "ป๊อป" คล้ายกับการที่เราหักนิ้วมือนั่นเองครับ เส้นเอ็นดีด:  จังหวะท...

  ปวดเข่าเสื่อม + สะบ้าอักเสบ: ทำไม "ปั่นจักรยาน" ตามคำแนะนำแล้วยิ่งเจ็บ? ฝืนต่อหรือพอแค่นี้? "คุณหมอคะ มีแต่คนบอกว่าเข่าเสื่อมให้ไปปั่นจักรยาน แต่ทำไมยิ่งปั่น หนูก็ยิ่งเจ็บเสียวที่หน้าสะบ้ามากขึ้นคะ? ตอนนี้เดินก็ปวดจนเข่าบวมไปหมดแล้ว ควรไปต่อหรือควรหยุดดีคะ?" นี่คือคำถามจากคนไข้ท่านหนึ่งที่สะท้อนปัญหาที่พบบ่อยมากครับ ความเข้าใจที่ว่า "ปั่นจักรยานช่วยเข่าเสื่อม" นั้นถูกต้องครับ แต่คำแนะนำนี้ไม่ได้ใช้ได้กับทุกคน โดยเฉพาะในคนที่มีภาวะ  "สะบ้าอักเสบ" (Patellofemoral Pain Syndrome)  ร่วมด้วย เพราะในขณะที่การปั่นจักรยานช่วยลดแรงกระแทกจากน้ำหนักตัว แต่มันอาจจะเพิ่ม "แรงบดเคี้ยว" ที่หน้าสะบ้าได้มหาศาลหากทำไม่ถูกวิธีครับ "ยิ่งปั่น ยิ่งบด... เมื่อลูกสะบ้ากลายเป็นตัวประกัน" ผมมีเคสคนไข้ชื่อคุณนารี (นามสมมติ) อายุ 58 ปี คุณนารีมีภาวะข้อเข่าเสื่อมระยะเริ่มต้น แต่ปัญหาใหญ่คือแกมี "ลูกสะบ้าผิดแนว" และอักเสบเรื้อรัง คุณนารีไปปั่นจักรยานตามที่เพื่อนแนะนำ เพราะไม่อยากเดินให้กระแทก ปรากฏว่าปั่นไปได้ 3 วัน เข่าบวมเป่งและมีอาการเสียวแปล...

  ปวดเข่าตอนขึ้นลงบันได... ไม่ใช่เข่าเสื่อมธรรมดา แต่มันคือ "โรคข้อสะบ้าเสื่อม" (PF Arthritis) “คุณหมอคะ ปวดเข่ามากเลยค่ะ แปลกตรงที่เดินพื้นราบไม่ค่อยเป็นอะไร แต่พอจะขึ้นบันไดหรือลุกจากเก้าอี้ มันดัง  กริ๊บ  แล้วปวดแปลบตรงหน้าเข่า บางทีเสียวจนเข่าแทบทรุด อย่างนี้คือเข่าเสื่อมจนต้องเปลี่ยนข้อเข่าเลยไหมคะ?” นี่คือคำถามของคุณน้าท่านหนึ่งที่มาหาผมด้วยอาการ "ปวดเฉพาะจุด" ตรงลูกสะบ้า หลายคนพอได้ยินคำว่าเข่าเสื่อม จะนึกถึงภาพคนแก่ขาโก่ง เดินกะเผลก แต่สำหรับโรค  PF Arthritis (Patellofemoral Arthritis)  หรือ  "โรคข้อสะบ้าเสื่อม"  นั้นต่างออกไปครับ เพราะมันสามารถเกิดได้แม้ในคนที่อายุยังไม่มาก หรือคนที่ชอบออกกำลังกายหนักๆ ข้อสะบ้าเสื่อมคืออะไร? (ภาษาชาวบ้าน) เข่าของเราไม่ได้มีแค่ข้อเดียวครับ มันประกอบด้วยข้อใหญ่ (ที่รับน้ำหนักตัว) และข้อเล็กด้านหน้า คือ  "ข้อระหว่างลูกสะบ้ากับร่องกระดูกต้นขา" ลองนึกภาพว่าลูกสะบ้าคือ "รถราง" และร่องกระดูกต้นขาคือ "รางรถไฟ" ครับ ทุกครั้งที่เรางอเข่า ลูกสะบ้าจะวิ่งไปตามรางนี้เพื่อช่วยเป็นคานดีดคานงัดให้เราเ...