ปวดเข่า

ใส่เหล็กมาหลายปี... ทำไมวันนี้ถึงปวดเข่า? เมื่ออุบัติเหตุในวันวาน ทิ้งรอยแผลไว้ที่ข้อเข่าในวันนี้” สวัสดีครับ ผมหมอเก่งนะครับ วันนี้หมอมีเรื่องสำคัญที่อยากจะมาเล่าให้ฟัง โดยเฉพาะน้องๆ วัยรุ่นหรือคนวัยทำงานที่เคยผ่านนาทีวิกฤตจากอุบัติเหตุรุนแรงจนกระดูกหัก ต้องผ่าตัดใส่เหล็ก หลายคนอาจจะคิดว่าเมื่อกระดูกติดดีแล้ว เดินได้แล้ว ทุกอย่างคือจบ แต่ความจริงแล้ว "เข่า" ของเราอาจจะกำลังส่งสัญญาณบางอย่างที่บอกว่ามันกำลังรับภาระหนักเกินไปครับ หมอเข้าใจดีครับว่าในวัยเพียง 23 ปี ซึ่งเป็นวัยที่กำลังมีพลังและอยากใช้ชีวิตให้เต็มที่ แต่กลับต้องมาเดินกระเผลก ปวดเสียวในข้อเข่า หรือเห็นขาตัวเองลีบลงเรื่อยๆ มันน่ากังวลแค่ไหน วันนี้หมอจะมาไขคำตอบให้ฟังว่า อาการปวดเข่าหลังใส่เหล็กเกิดจากอะไรได้บ้าง และเราจะแก้ไขให้กลับมาเดินได้อย่างมั่นใจอีกครั้งได้อย่างไรครับ เรื่องเล่าจากคนไข้ของหมอเก่ง หมอขอเล่าเรื่องของ  “น้องนนท์”  (นามสมมติ) ชายหนุ่มอายุ 23 ปี น้องนนท์เคยประสบอุบัติเหตุรถจักรยานยนต์ล้มอย่างรุนแรงเมื่อ 2 ปีก่อน จนกระดูกต้นขา ( Femur ) และกระดูกหน้าแข้ง ( Tibia ) หัก คุณหมอในตอนนั้นได้ช่วยผ่าตัดใส...

  เข่าลั่น" เสียงเตือนจากร่างกาย... แค่ข้อขยับ หรือสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบหาหมอ? “หมอครับ เวลาผมลุกนั่งหรือเดินขึ้นบันได เข่ามันชอบมีเสียง กึกกัก หรือบางทีก็ดัง ป๊อป ออกมาเลย แบบนี้เข่าผมกำลังพังหรือเปล่า?” คำถามนี้เป็นหนึ่งในคำถามที่ผมเจอบ่อยที่สุดในห้องตรวจเลยครับ หลายคนกังวลจนไม่กล้าออกกำลังกาย บางคนถึงขั้นเครียดว่าตัวเองเป็นข้อเข่าเสื่อมตั้งแต่อายุยังน้อย วันนี้ผมจะมาไขข้อข้องใจเรื่อง "เสียงในเข่า" ให้ฟังแบบเข้าใจง่ายที่สุดครับ ทำไมเข่าถึงมีเสียง? (ความจริงที่คุณอาจไม่เคยรู้) ในข้อเข่าของเราไม่ได้มีแค่กระดูกครับ แต่มีทั้งน้ำหล่อเลี้ยงข้อ เส้นเอ็น และหมอนรองกระดูก ซึ่งล้วนแต่เป็นที่มาของเสียงได้ทั้งนั้น เสียงแบบไหนที่ "ไม่อันตราย" (Normal Clicking)  ส่วนใหญ่เสียงที่ดังแบบไม่มีอาการเจ็บ มักเกิดจากปรากฏการณ์ทางธรรมชาติในร่างกายครับ เช่น: ฟองอากาศแตก:  ในน้ำหล่อเลี้ยงข้อเข่าจะมีก๊าซละลายอยู่ เมื่อเราพับเข่าหรือยืดเข่า ความดันในข้อจะเปลี่ยนไปทำให้ฟองอากาศเล็กๆ เหล่านี้แตกตัวจนเกิดเสียง "ป๊อป" คล้ายกับการที่เราหักนิ้วมือนั่นเองครับ เส้นเอ็นดีด:  จังหวะท...

  ปวดเข่าเสื่อม + สะบ้าอักเสบ: ทำไม "ปั่นจักรยาน" ตามคำแนะนำแล้วยิ่งเจ็บ? ฝืนต่อหรือพอแค่นี้? "คุณหมอคะ มีแต่คนบอกว่าเข่าเสื่อมให้ไปปั่นจักรยาน แต่ทำไมยิ่งปั่น หนูก็ยิ่งเจ็บเสียวที่หน้าสะบ้ามากขึ้นคะ? ตอนนี้เดินก็ปวดจนเข่าบวมไปหมดแล้ว ควรไปต่อหรือควรหยุดดีคะ?" นี่คือคำถามจากคนไข้ท่านหนึ่งที่สะท้อนปัญหาที่พบบ่อยมากครับ ความเข้าใจที่ว่า "ปั่นจักรยานช่วยเข่าเสื่อม" นั้นถูกต้องครับ แต่คำแนะนำนี้ไม่ได้ใช้ได้กับทุกคน โดยเฉพาะในคนที่มีภาวะ  "สะบ้าอักเสบ" (Patellofemoral Pain Syndrome)  ร่วมด้วย เพราะในขณะที่การปั่นจักรยานช่วยลดแรงกระแทกจากน้ำหนักตัว แต่มันอาจจะเพิ่ม "แรงบดเคี้ยว" ที่หน้าสะบ้าได้มหาศาลหากทำไม่ถูกวิธีครับ "ยิ่งปั่น ยิ่งบด... เมื่อลูกสะบ้ากลายเป็นตัวประกัน" ผมมีเคสคนไข้ชื่อคุณนารี (นามสมมติ) อายุ 58 ปี คุณนารีมีภาวะข้อเข่าเสื่อมระยะเริ่มต้น แต่ปัญหาใหญ่คือแกมี "ลูกสะบ้าผิดแนว" และอักเสบเรื้อรัง คุณนารีไปปั่นจักรยานตามที่เพื่อนแนะนำ เพราะไม่อยากเดินให้กระแทก ปรากฏว่าปั่นไปได้ 3 วัน เข่าบวมเป่งและมีอาการเสียวแปล...

  ปวดเข่าตอนขึ้นลงบันได... ไม่ใช่เข่าเสื่อมธรรมดา แต่มันคือ "โรคข้อสะบ้าเสื่อม" (PF Arthritis) “คุณหมอคะ ปวดเข่ามากเลยค่ะ แปลกตรงที่เดินพื้นราบไม่ค่อยเป็นอะไร แต่พอจะขึ้นบันไดหรือลุกจากเก้าอี้ มันดัง  กริ๊บ  แล้วปวดแปลบตรงหน้าเข่า บางทีเสียวจนเข่าแทบทรุด อย่างนี้คือเข่าเสื่อมจนต้องเปลี่ยนข้อเข่าเลยไหมคะ?” นี่คือคำถามของคุณน้าท่านหนึ่งที่มาหาผมด้วยอาการ "ปวดเฉพาะจุด" ตรงลูกสะบ้า หลายคนพอได้ยินคำว่าเข่าเสื่อม จะนึกถึงภาพคนแก่ขาโก่ง เดินกะเผลก แต่สำหรับโรค  PF Arthritis (Patellofemoral Arthritis)  หรือ  "โรคข้อสะบ้าเสื่อม"  นั้นต่างออกไปครับ เพราะมันสามารถเกิดได้แม้ในคนที่อายุยังไม่มาก หรือคนที่ชอบออกกำลังกายหนักๆ ข้อสะบ้าเสื่อมคืออะไร? (ภาษาชาวบ้าน) เข่าของเราไม่ได้มีแค่ข้อเดียวครับ มันประกอบด้วยข้อใหญ่ (ที่รับน้ำหนักตัว) และข้อเล็กด้านหน้า คือ  "ข้อระหว่างลูกสะบ้ากับร่องกระดูกต้นขา" ลองนึกภาพว่าลูกสะบ้าคือ "รถราง" และร่องกระดูกต้นขาคือ "รางรถไฟ" ครับ ทุกครั้งที่เรางอเข่า ลูกสะบ้าจะวิ่งไปตามรางนี้เพื่อช่วยเป็นคานดีดคานงัดให้เราเ...

  วิ่งก็ปวด เตะบอลก็เสียว! อายุแค่ 30 กว่าๆ แต่ "เข่ากับหลัง" ประท้วงไม่หยุด... สัญญาณเตือนที่สายสปอร์ตห้ามมองข้าม "หมอครับ ผมยังหนุ่มอยู่เลย ทำไมเดินขึ้นบันไดแล้วเข่ามันขัดๆ ปวดลึกๆ แถมหลังก็ตึงร้าวไปหมด ทั้งที่ผมออกกำลังกายตลอด เตะบอลสนามหญ้าเทียมทุกอาทิตย์ หรือผมจะแก่ก่อนวัยครับ?" คำถามนี้มาจากคุณต้น (นามสมมติ) ชายหนุ่มวัย 32 ปี ที่เดินเข้ามาในห้องตรวจด้วยท่าทางกังวล คุณต้นเป็นตัวอย่างของคนวัยทำงานที่ "ใจยังสู้แต่ร่างกายเริ่มส่งสัญญาณประท้วง" โดยเฉพาะสายเตะบอลหญ้าเทียมและสายวิ่งที่มักจะละเลยสัญญาณเตือนเล็กๆ จนกลายเป็นปัญหาเรื้อรัง ทำไมอายุ 32 ถึงปวดเข่าและหลังพร้อมกัน? หลายคนสงสัยว่า สองส่วนนี้เกี่ยวกันอย่างไร? ลองนึกภาพร่างกายเราเหมือนโครงสร้างบ้านครับ ถ้า "ฐาน" (หัวเข่า) ไม่มั่นคง หรือมีอาการบาดเจ็บ เวลาเราเดินหรือวิ่ง ร่างกายจะพยายามปรับท่าทางเพื่อลดความเจ็บปวด โดยการถ่ายน้ำหนักไปที่หลังแทน ทำให้กล้ามเนื้อหลังต้องทำงานหนักคูณสอง สุดท้ายเลยปวดพ่วงกันไปทั้งเข่าและหลังครับ เจาะลึกอาการ: ปวดตอนขึ้นบันไดและย่อเข่า บอกอะไรเรา? อาการของคุณต้นที่ปว...