Posts

เข่าลั่น" เสียงเตือนจากร่างกาย... แค่ข้อขยับ หรือสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบหาหมอ?

Image
  เข่าลั่น" เสียงเตือนจากร่างกาย... แค่ข้อขยับ หรือสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบหาหมอ? “หมอครับ เวลาผมลุกนั่งหรือเดินขึ้นบันได เข่ามันชอบมีเสียง กึกกัก หรือบางทีก็ดัง ป๊อป ออกมาเลย แบบนี้เข่าผมกำลังพังหรือเปล่า?” คำถามนี้เป็นหนึ่งในคำถามที่ผมเจอบ่อยที่สุดในห้องตรวจเลยครับ หลายคนกังวลจนไม่กล้าออกกำลังกาย บางคนถึงขั้นเครียดว่าตัวเองเป็นข้อเข่าเสื่อมตั้งแต่อายุยังน้อย วันนี้ผมจะมาไขข้อข้องใจเรื่อง "เสียงในเข่า" ให้ฟังแบบเข้าใจง่ายที่สุดครับ ทำไมเข่าถึงมีเสียง? (ความจริงที่คุณอาจไม่เคยรู้) ในข้อเข่าของเราไม่ได้มีแค่กระดูกครับ แต่มีทั้งน้ำหล่อเลี้ยงข้อ เส้นเอ็น และหมอนรองกระดูก ซึ่งล้วนแต่เป็นที่มาของเสียงได้ทั้งนั้น เสียงแบบไหนที่ "ไม่อันตราย" (Normal Clicking)  ส่วนใหญ่เสียงที่ดังแบบไม่มีอาการเจ็บ มักเกิดจากปรากฏการณ์ทางธรรมชาติในร่างกายครับ เช่น: ฟองอากาศแตก:  ในน้ำหล่อเลี้ยงข้อเข่าจะมีก๊าซละลายอยู่ เมื่อเราพับเข่าหรือยืดเข่า ความดันในข้อจะเปลี่ยนไปทำให้ฟองอากาศเล็กๆ เหล่านี้แตกตัวจนเกิดเสียง "ป๊อป" คล้ายกับการที่เราหักนิ้วมือนั่นเองครับ เส้นเอ็นดีด:  จังหวะท...

ปวดเข่าเสื่อม + สะบ้าอักเสบ: ทำไม "ปั่นจักรยาน" ตามคำแนะนำแล้วยิ่งเจ็บ? ฝืนต่อหรือพอแค่นี้?

Image
  ปวดเข่าเสื่อม + สะบ้าอักเสบ: ทำไม "ปั่นจักรยาน" ตามคำแนะนำแล้วยิ่งเจ็บ? ฝืนต่อหรือพอแค่นี้? "คุณหมอคะ มีแต่คนบอกว่าเข่าเสื่อมให้ไปปั่นจักรยาน แต่ทำไมยิ่งปั่น หนูก็ยิ่งเจ็บเสียวที่หน้าสะบ้ามากขึ้นคะ? ตอนนี้เดินก็ปวดจนเข่าบวมไปหมดแล้ว ควรไปต่อหรือควรหยุดดีคะ?" นี่คือคำถามจากคนไข้ท่านหนึ่งที่สะท้อนปัญหาที่พบบ่อยมากครับ ความเข้าใจที่ว่า "ปั่นจักรยานช่วยเข่าเสื่อม" นั้นถูกต้องครับ แต่คำแนะนำนี้ไม่ได้ใช้ได้กับทุกคน โดยเฉพาะในคนที่มีภาวะ  "สะบ้าอักเสบ" (Patellofemoral Pain Syndrome)  ร่วมด้วย เพราะในขณะที่การปั่นจักรยานช่วยลดแรงกระแทกจากน้ำหนักตัว แต่มันอาจจะเพิ่ม "แรงบดเคี้ยว" ที่หน้าสะบ้าได้มหาศาลหากทำไม่ถูกวิธีครับ "ยิ่งปั่น ยิ่งบด... เมื่อลูกสะบ้ากลายเป็นตัวประกัน" ผมมีเคสคนไข้ชื่อคุณนารี (นามสมมติ) อายุ 58 ปี คุณนารีมีภาวะข้อเข่าเสื่อมระยะเริ่มต้น แต่ปัญหาใหญ่คือแกมี "ลูกสะบ้าผิดแนว" และอักเสบเรื้อรัง คุณนารีไปปั่นจักรยานตามที่เพื่อนแนะนำ เพราะไม่อยากเดินให้กระแทก ปรากฏว่าปั่นไปได้ 3 วัน เข่าบวมเป่งและมีอาการเสียวแปล...

ปวดเข่าตอนขึ้นลงบันได... ไม่ใช่เข่าเสื่อมธรรมดา แต่มันคือ "โรคข้อสะบ้าเสื่อม" (PF Arthritis)

Image
  ปวดเข่าตอนขึ้นลงบันได... ไม่ใช่เข่าเสื่อมธรรมดา แต่มันคือ "โรคข้อสะบ้าเสื่อม" (PF Arthritis) “คุณหมอคะ ปวดเข่ามากเลยค่ะ แปลกตรงที่เดินพื้นราบไม่ค่อยเป็นอะไร แต่พอจะขึ้นบันไดหรือลุกจากเก้าอี้ มันดัง  กริ๊บ  แล้วปวดแปลบตรงหน้าเข่า บางทีเสียวจนเข่าแทบทรุด อย่างนี้คือเข่าเสื่อมจนต้องเปลี่ยนข้อเข่าเลยไหมคะ?” นี่คือคำถามของคุณน้าท่านหนึ่งที่มาหาผมด้วยอาการ "ปวดเฉพาะจุด" ตรงลูกสะบ้า หลายคนพอได้ยินคำว่าเข่าเสื่อม จะนึกถึงภาพคนแก่ขาโก่ง เดินกะเผลก แต่สำหรับโรค  PF Arthritis (Patellofemoral Arthritis)  หรือ  "โรคข้อสะบ้าเสื่อม"  นั้นต่างออกไปครับ เพราะมันสามารถเกิดได้แม้ในคนที่อายุยังไม่มาก หรือคนที่ชอบออกกำลังกายหนักๆ ข้อสะบ้าเสื่อมคืออะไร? (ภาษาชาวบ้าน) เข่าของเราไม่ได้มีแค่ข้อเดียวครับ มันประกอบด้วยข้อใหญ่ (ที่รับน้ำหนักตัว) และข้อเล็กด้านหน้า คือ  "ข้อระหว่างลูกสะบ้ากับร่องกระดูกต้นขา" ลองนึกภาพว่าลูกสะบ้าคือ "รถราง" และร่องกระดูกต้นขาคือ "รางรถไฟ" ครับ ทุกครั้งที่เรางอเข่า ลูกสะบ้าจะวิ่งไปตามรางนี้เพื่อช่วยเป็นคานดีดคานงัดให้เราเ...

วิ่งก็ปวด เตะบอลก็เสียว! อายุแค่ 30 กว่าๆ แต่ "เข่ากับหลัง" ประท้วงไม่หยุด... สัญญาณเตือนที่สายสปอร์ตห้ามมองข้าม

Image
  วิ่งก็ปวด เตะบอลก็เสียว! อายุแค่ 30 กว่าๆ แต่ "เข่ากับหลัง" ประท้วงไม่หยุด... สัญญาณเตือนที่สายสปอร์ตห้ามมองข้าม "หมอครับ ผมยังหนุ่มอยู่เลย ทำไมเดินขึ้นบันไดแล้วเข่ามันขัดๆ ปวดลึกๆ แถมหลังก็ตึงร้าวไปหมด ทั้งที่ผมออกกำลังกายตลอด เตะบอลสนามหญ้าเทียมทุกอาทิตย์ หรือผมจะแก่ก่อนวัยครับ?" คำถามนี้มาจากคุณต้น (นามสมมติ) ชายหนุ่มวัย 32 ปี ที่เดินเข้ามาในห้องตรวจด้วยท่าทางกังวล คุณต้นเป็นตัวอย่างของคนวัยทำงานที่ "ใจยังสู้แต่ร่างกายเริ่มส่งสัญญาณประท้วง" โดยเฉพาะสายเตะบอลหญ้าเทียมและสายวิ่งที่มักจะละเลยสัญญาณเตือนเล็กๆ จนกลายเป็นปัญหาเรื้อรัง ทำไมอายุ 32 ถึงปวดเข่าและหลังพร้อมกัน? หลายคนสงสัยว่า สองส่วนนี้เกี่ยวกันอย่างไร? ลองนึกภาพร่างกายเราเหมือนโครงสร้างบ้านครับ ถ้า "ฐาน" (หัวเข่า) ไม่มั่นคง หรือมีอาการบาดเจ็บ เวลาเราเดินหรือวิ่ง ร่างกายจะพยายามปรับท่าทางเพื่อลดความเจ็บปวด โดยการถ่ายน้ำหนักไปที่หลังแทน ทำให้กล้ามเนื้อหลังต้องทำงานหนักคูณสอง สุดท้ายเลยปวดพ่วงกันไปทั้งเข่าและหลังครับ เจาะลึกอาการ: ปวดตอนขึ้นบันไดและย่อเข่า บอกอะไรเรา? อาการของคุณต้นที่ปว...

เจ็บเข่าด้านนอก (IT Band) โรคเพื่อนสนิทนักวิ่ง (ไม่ได้เข่าเสื่อม แต่ทำไมเจ็บจัง?)

Image
  เจ็บเข่าด้านนอก (IT Band) โรคเพื่อนสนิทนักวิ่ง (ไม่ได้เข่าเสื่อม แต่ทำไมเจ็บจัง?) "หมอครับ วิ่งทีไร เจ็บแป๊บที่ข้างเข่าเหมือนใครเอาเข็มมาแทง แต่พอเดินกลับไม่เจ็บ?" นักวิ่งหลายคนคงคุ้นเคยกับเหตุการณ์นี้ดีครับ... กำลังวิ่งเพลินๆ เครื่องกำลังร้อน จู่ๆ ก็มีความรู้สึกเจ็บจี๊ดขึ้นมาที่ "ปุ่มกระดูกข้างเข่าด้านนอก" ยิ่งวิ่ง ยิ่งเจ็บ จนต้องหยุดเดิน แต่พอหยุดเดินปุ๊บ... อ้าว! หายเจ็บเหมือนโกหก พอกลับไปวิ่งใหม่... ก็เจ็บที่เดิมอีก! อาการแบบนี้ไม่ใช่ผีหลอก และส่วนใหญ่ "ไม่ใช่เข่าเสื่อม" ครับ แต่มันคือโรคยอดฮิตที่นักวิ่งกว่า 80% ต้องเคยเจอ มันคือ "อาการเอ็นข้างขาด้านนอกอักเสบ" หรือที่เราเรียกกันติดปากว่า "ไอทีแบนด์" (IT Band Syndrome) นั่นเอง วันนี้หมอเก่งจะพามาทำความรู้จักกับเจ้าวายร้ายตัวนี้ ว่ามันเกิดจากอะไร แล้วทำไม "การนวดโฟมโรลเลอร์" ผิดวิธี ถึงยิ่งทำให้เจ็บหนักกว่าเดิม? เรื่องเล่าจากสนามวิ่ง "คุณต้น" (นามสมมติ) อายุ 40 ปี ผู้บริหารหนุ่มไฟแรงที่เพิ่งเริ่มซ้อมวิ่งเพื่อพิชิตฮาล์ฟมาราธอนแรก คุณต้นมาหาหมอด้วยความกังวลใจ แ...

อายุ 85 ปี ปวดเข่า บวมเป่งทั้งสองข้าง... เข่าเสื่อม VS รูมาตอยด์

Image
  อายุ 85 ปี ปวดเข่า บวมเป่งทั้งสองข้าง... เข่าเสื่อม VS รูมาตอยด์ "ก็คนแก่แล้ว กระดูกก็ต้องเสื่อมเป็นธรรมดา" จริงหรือครับ? ถ้าคุณกำลังคิดว่า อาการปวดเข่าในผู้สูงวัย = "ข้อเข่าเสื่อม" เสมอไป หมออยากให้หยุดความคิดนั้นไว้ก่อนครับ โดยเฉพาะถ้าคุณพ่อคุณแม่ หรืออาม่าอากงที่บ้าน มีอาการ "เข่าบวมฉุ นิ่มๆ อุ่นๆ" และ "ตอนเช้าตื่นมาขยับขาไม่ได้เลยเป็นชั่วโมง" นั่นอาจไม่ใช่แค่ความเสื่อมตามสังขาร แต่เป็นไฟป่าที่กำลังลามเลียข้อที่เรียกว่า "รูมาตอยด์" (Rheumatoid Arthritis) ซึ่งการรักษาต่างกันราวฟ้ากับเหว! วันนี้หมอเก่งจะพามาแยกแยะ 2 โรคนี้ออกจากกัน เพื่อให้ผู้สูงอายุในบ้านได้รับการรักษาที่ถูกจุด ไม่ต้องทนปวดฟรีครับ ... เรื่องเล่าจากห้องตรวจ: อาม่าจู กับเข่าที่เหมือนลูกโป่งน้ำ "อาม่าจู" (นามสมมติ) วัย 85 ปี นั่งรถเข็นเข้ามาในห้องตรวจ ลูกหลานบอกว่าอาม่าเดินไม่ได้มา 2 เดือนแล้ว เพราะเข่าบวมมาก ทั้งสองข้าง "หมอคะ พาแม่ไปหาหมอแถวบ้าน เขาก็บอกว่าคนแก่กระดูกเสื่อม ให้ยาแก้ปวดมากิน ก็แค่ทุเลา แต่แม่บ่นว่าตอนเช้าๆ มันทรมานมาก ขยับขาไม่ได้เลย...

อายุ 40 อยากฟิต... แต่ "สควอทผิดท่า" จนเจ็บเข่าเรื้อรัง 3 เดือน! ต้องรักษายังไง?

Image
  "หมอคะ เมื่อ 3 เดือนก่อน หนูฮึดออกกำลังกาย อยากหุ่นดี เลยทำสควอทหนักๆ แถมไปวิ่งต่อ... ปรากฏว่าเจ็บเข่าจี๊ดขึ้นมา ทนมา 3 เดือนแล้วไม่หายสักที แบบนี้กระดูกพังหรือเปล่าคะ?" นี่คือเรื่องราวที่หมอเจอบ่อยมากในคลินิกครับ โดยเฉพาะในกลุ่มสาวๆ วัย 40+ ที่เริ่มหันมาดูแลตัวเอง การออกกำลังกายเป็นเรื่องดีครับ แต่ถ้า "ผิดท่า" หรือ "หนักเกินไป" ในวันที่ร่างกายเราไม่พร้อม จากการสร้างกล้ามเนื้อ อาจกลายเป็นการ "ทำลายข้อเข่า" โดยไม่รู้ตัว อายุ 40 ปี เป็นวัยที่ "กระดูกอ่อน" เริ่มมีความเสื่อมตามวัย (แม้จะยังไม่มาก) การได้รับแรงกระแทกซ้ำๆ จากการทำท่าสควอทที่ผิด หรือการวิ่งกระแทก อาจทำให้เกิดการบาดเจ็บที่เรื้อรังได้ วันนี้หมอเก่งจะมาไขคำตอบว่า อาการเจ็บ 3 เดือนที่ไม่หายนี้ เกิดจาก "กระดูก" หรือ "เส้นเอ็น" กันแน่ และจะกู้เข่าพังให้กลับมาปังได้อย่างไรครับ ความจริงที่ต้องรู้: เจ็บแบบนี้... ส่วนใหญ่ไม่ใช่ "กระดูกหัก" อาการเจ็บจากการออกกำลังกาย โดยที่ไม่ได้หกล้มกระแทกพื้นรุนแรง มักจะไม่ได้เกิดจากกระดูกหักครับ แต่สาเหตุหลัก 90% มาจ...